لهذا حضرت خواست به او برات آزادى از آتش بدهد كه چون ديگران نسوزد ، نه آنكه در جهنم نباشد . پس اگر مسلمان نمىشد حالت او نيز مثل حالت ديگران بود كه نوشتيم . و حكايت بندار يهودى را كه زمان حضرت خاتم ( ص ) و حضرت امير ( ع ) بود و محبتى شديد به حضرت امير ( ع ) داشت و به دين يهودى مرد و در جهنم قبّه‌اى به او دادند كه از حرارت آتش محفوظ ماند در فنّ اخلاق در مسألهء محبت نوشته‌ايم ، رجوع كن . و در خاطر چنين دارم كه صاحب انوار نعمانى ( قدس سره ) نظير اينها را در حق حاتم و انوشيروان عادل نوشته ، رجوع كن . و در حديث صحيح است كه نيابت حج از براى پدر مخالف ، صحيح است و جمعى از اساطين مثل محقق ( قدس سره ) و علامه ( قدس سره ) و شهيد ( قدس سره ) فتوى داده‌اند و صاحب رياض ( قدس سره ) به سند معتبر روايت كرده كه عمل حج و عمره به نيت ميّت به او مىرسد ، پس آمرزيده مىشود ، يا در ضيق است به گشايشى مىرسد . راوى عرض كرد اگر چه ناصبى باشد ، فرمود بلى به او تخفيف مىدهند . 357 و صدوق ( قدس سره ) از صادق ( ع ) روايت كرده كه حضرت رسول ( ص ) فرمود كه عيسى ( ع ) گذشت به قبرى كه صاحبش را عذاب مىكردند . پس سال ديگر به همان قبر گذشت و او را عذاب نمىكردند ، از حق تعالى سبب آن را سؤال كرد ، وحى نمود به او كه اى روح اللّه ، فرزندى از او بالغ شد و راهى را اصلاح كرد و يتيمى را جاى داد و رعايت كرد ، من او را آمرزيدم به كردهء فرزند او . 358 و گذشت در عقبهء مظالم كه اگر مسلمى را مظلمه‌اى بر كافر باشد از گناه اين بر او گذارند و عذاب كافر را شديدتر نمايند . پس بديهى شد كه عذاب قابل شدت و ضعف است علاوه بر كفر ، و ضعف او رسد تا به جائى كه در جهنم نسوزد اگر چه جهات چندى از عذاب نيز خواهد داشت از شنيدن خروش جهنم و فرياد اهل آتش و غير اينها ، و بس است او را مأيوس از بهشت بودن و بهشت را ديدن و حسرت او را داشتن . و عالم ماهر حاذق به اندك تتبع برهان بسيارى براى اين مقام خواهد يافت . و بالجمله به حكم عقل و نقل و مكلف بودن كفّار به فروع كه در نزد ما بديهى است ، اين مطلب بسيار واضح و روشن است و چون نمونه و معيار را نموديم سخن در نمونهء ديگر گشوديم .